Boostery testosteronu: co naprawdę jest w opakowaniu

Booster testosteronu to kategoria marketingowa, a nie medyczna. Opakowania mają znajomą obsadę składników: cynk, witamina D, magnez, kozieradka, tongkat ali, ashwagandha, kwas D-asparaginowy, bor. Niektóre z nich odgrywają w organizmie realną rolę. Żaden nie jest testosteronem w kapsułce i żaden nie zastępuje diagnozy. Dla mężczyzn po 40. roku życia bardziej przydatne pytanie nie brzmi, który booster działa, ale czy objawy przypisywane niskiemu testosteronowi faktycznie wynikają z niskiego testosteronu — a to rozstrzyga badanie krwi i lekarz, nie etykieta suplementu.

Co pokazują badania — składnik po składniku

Dowody w tej kategorii są nierówne. Kilka składników ma za sobą małe badania, głównie w określonych grupach, takich jak starsi mężczyźni, mężczyźni z niskim spożyciem jakiegoś składnika odżywczego lub mężczyźni pod dużym stresem fizycznym. Inne opierają się na rozumowaniu mechanistycznym i bardzo skąpych danych z badań na ludziach. Przeglądy badań na ogół stwierdzają, że efekty są niewielkie, niespójne między badaniami i najwyraźniejsze, gdy ktoś zaczyna z niedoborem czegoś.

Cynk. Cynk bierze udział w produkcji testosteronu, a ciężki niedobór cynku wiąże się z niskim testosteronem. Badania u mężczyzn z odpowiednim spożyciem cynku na ogół nie wykazały istotnego wzrostu. Prawdopodobny efekt to wyrównanie niedoboru, a nie wzrost powyżej normy.

Witamina D. Receptory witaminy D znajdują się w komórkach produkujących testosteron. Badania u mężczyzn z niskim poziomem witaminy D czasami wykazywały umiarkowane zmiany po suplementacji; badania u mężczyzn z prawidłowym poziomem przeważnie nie. Dowody są mieszane, a efekt, gdy się pojawia, jest niewielki.

Magnez. Magnez uczestniczy w wielu reakcjach enzymatycznych, a niski poziom magnezu wiązano z niższym testosteronem w badaniach obserwacyjnych. Małe badania u aktywnych i starszych mężczyzn dały niespójne wyniki. Podobnie jak w przypadku cynku, realistyczny scenariusz to wyrównanie niskiego spożycia.

Kozieradka. Ekstrakty z nasion kozieradki badano w małych próbach, często u mężczyzn trenujących siłowo lub starszych, z niektórymi doniesieniami o umiarkowanych zmianach testosteronu lub wskaźników takich jak siła i libido. Przeglądy opisują dowody jako ograniczone, a badania jako małe i krótkie. To nie jest leczenie niskiego testosteronu.

Tongkat ali. Nazywany także Eurycoma longifolia, ten korzeń badano w małych próbach, w tym u mężczyzn z niskim testosteronem i u mężczyzn pod wpływem stresu. Niektóre badania donoszą o zmianach testosteronu lub w kwestionariuszach dotyczących nastroju i libido. Badań jest niewiele, często powiązanych z przemysłem, i są krótkie. Dowody są ograniczone.

Ashwagandha. Withania somnifera badano w małych próbach, kilka z nich u mężczyzn pod stresem fizycznym lub psychicznym. Niektóre donoszą o niższym kortyzolu i umiarkowanych zmianach testosteronu. Przeglądy opisują dowody jako wczesne, a badania jako małe. Nie jest ustalona jako leczenie testosteronem.

Kwas D-asparaginowy. Wczesne małe badania sugerowały wpływ na testosteron. Większe i lepiej kontrolowane badania u mężczyzn trenujących siłowo na ogół tego nie potwierdziły, a niektóre nie wykazały żadnej zmiany. To jeden z wyraźniejszych przykładów składnika, którego wczesne obietnice się nie utrzymały.

Bor. Małe krótkie badania donosiły o zmianach wolnego testosteronu i markerów zapalnych. Baza dowodowa jest cienka, a badania krótkie. To za mało, by uzasadnić twierdzenie.

Formy, ilości i czas przyjmowania na etykiecie

Poniższe ilości to zakresy powszechnie stosowane w badaniach lub spotykane na standardowych etykietach. Nie są celami do przekraczania, a etykietę każdego produktu należy stosować zgodnie z opisem.

• Cynk: zwykle 10–30 mg dziennie, często jako cytrynian, glukonian lub pikolinian cynku. Długotrwałe wysokie dawki cynku mogą zaburzać wchłanianie miedzi.
• Witamina D: zwykle 1000–2000 IU dziennie jako D3 (cholekalcyferol). Wyższe ilości są czasami stosowane pod nadzorem lekarza po badaniu krwi.
• Magnez: zwykle 200–400 mg dziennie, często jako cytrynian, glicynian lub tlenek magnezu. Tlenek słabo się wchłania i częściej rozluźnia stolec.
• Kozieradka: w badaniach stosowano zwykle około 500–600 mg standaryzowanego ekstraktu z nasion dziennie, czasami w dwóch dawkach.
• Tongkat ali: w badaniach stosowano zwykle 100–300 mg dziennie standaryzowanego ekstraktu z korzenia.
• Ashwagandha: w badaniach stosowano zwykle 300–600 mg dziennie standaryzowanego ekstraktu z korzenia, często w preparatach typu KSM, choć marki nie są tu istotne.
• Kwas D-asparaginowy: w badaniach stosowano zwykle 2–3 g dziennie. Ze względu na słabe wyniki nie ma powodu, by go szukać.
• Bor: w badaniach stosowano zwykle 3–10 mg dziennie.

Dla większości z nich czas przyjmowania ma mniejsze znaczenie niż regularność. Witamina D rozpuszczalna w tłuszczach wchłania się lepiej z posiłkiem zawierającym tłuszcz. Magnez często przyjmuje się wieczorem, częściowo z powodu wpływu na stolec, a częściowo z konwencji, a nie silnych dowodów. Kozieradkę, tongkat ali i ashwagandhę zwykle przyjmuje się z jedzeniem, aby zmniejszyć dolegliwości żołądkowe. Żadnego z nich nie trzeba cyklicznie odstawiać w jakikolwiek oparty na dowodach sposób, wbrew temu, co sugerują etykiety.

Czego suplement nie może zrobić, a co może badanie krwi

Żaden suplement z tej kategorii nie leczy powiększonej prostaty i żaden nie leczy niskiego testosteronu. To schorzenia o określonych kryteriach diagnostycznych. Powiększona prostata, czyli łagodny rozrost gruczołu krokowego, jest oceniana na podstawie objawów, badania i czasami badań krwi, w tym swoistego antygenu sterczowego. Niski testosteron rozpoznaje się na podstawie porannych badań krwi, zwykle wykonanych więcej niż raz, wraz z objawami. Produkt sprzedawany jako booster testosteronu niczego nie diagnozuje, nie zastępuje tych badań i nie jest leczeniem żadnego z tych schorzeń.

Objawy, które wymagają lekarza, a nie suplementu, to uporczywe zmęczenie, utrata porannych erekcji, zmniejszone pożądanie seksualne, trudności w oddawaniu moczu, częste wybudzanie do oddania moczu, słaby strumień moczu, tkliwość lub powiększenie piersi, uderzenia gorąca oraz utrata masy mięśniowej lub gęstości kości. Niektóre z nich pokrywają się ze zwykłym starzeniem się, i właśnie dlatego badania mają znaczenie. Jeśli przepisano lek na niski testosteron lub na objawy prostaty, nie odstawiaj go ani nie zmieniaj bez osoby przepisującej i nie zastępuj go suplementem.

Skutki uboczne, interakcje i kto powinien ich unikać

• Cynk: nudności i ból brzucha przy wyższych dawkach. Długotrwałe stosowanie powyżej zalecanego spożycia może powodować niedobór miedzi. Unikaj łączenia wielu produktów zawierających cynk.
• Witamina D: na ogół dobrze tolerowana w zwykłych ilościach. Bardzo wysokie dawki mogą powodować wysoki poziom wapnia we krwi, co jest problemem medycznym. Osoby z kamicą nerkową w wywiadzie lub wysokim wapniem powinny najpierw zapytać lekarza.
• Magnez: biegunka i skurcze, szczególnie przy tlenku lub cytrynianie. Unikaj lub zmniejsz w chorobie nerek, chyba że lekarz zaleci inaczej.
• Kozieradka: może obniżać poziom cukru we krwi, więc może nasilać działanie leków na cukrzycę. Może też powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe i wiązano ją z reakcjami alergicznymi u osób wrażliwych na ciecierzycę i orzeszki ziemne.
• Tongkat ali: może wchodzić w interakcje z lekami uspokajającymi i lekami wpływającymi na poziom cukru we krwi. Dane dotyczące bezpieczeństwa długotrwałego stosowania są ograniczone.
• Ashwagandha: w opisach przypadków wiązano ją z uszkodzeniem wątroby i może wpływać na poziom hormonów tarczycy. Unikaj w chorobach tarczycy, w chorobach wątroby oraz u każdego przyjmującego leki na tarczycę lub leki uspokajające bez porady lekarza.
• Kwas D-asparaginowy: w badaniach na ogół opisywany jako dobrze tolerowany, ale dowody na korzyści są słabe.
• Bor: dane dotyczące bezpieczeństwa długotrwałego stosowania są ograniczone. Unikaj w chorobie nerek.

Każdy, kto przyjmuje leki na receptę, kto ma schorzenie medyczne oraz kto jest w ciąży lub karmi piersią, powinien porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą przed rozpoczęciem któregokolwiek z nich. Mężczyźni z rakiem prostaty lub jego historią oraz mężczyźni na terapii hormonalnej powinni potraktować całą tę kategorię jako coś, o czym najpierw porozmawiają ze swoim specjalistą.

Częste błędy i mity

• Zakładanie, że objawy równają się niskiemu testosteronowi. Zmęczenie, obniżony nastrój i zmniejszone libido mają wiele przyczyn, w tym bezdech senny, depresję, problemy z tarczycą, anemię i działania niepożądane leków. Badanie krwi to rozstrzyga.
• Łączenie kilku boosterów naraz. Produkty złożone uniemożliwiają ustalenie, co robi co, i zwiększają szansę na przekroczenie bezpiecznego spożycia cynku lub witaminy D.
• Oczekiwanie wyników bez poprawy podstaw. Długość snu, tkanka tłuszczowa, spożycie alkoholu, obciążenie treningowe i niektóre leki wpływają na testosteron. Żadna kapsułka nie przeważy przewlekłego deficytu snu.
• Wiara w zastrzeżoną mieszankę. Mieszanki wymieniają składniki bez ilości, co uniemożliwia porównanie z dawkami stosowanymi w badaniach.
• Leczenie prawidłowego wyniku. Jeśli badania krwi są prawidłowe, booster nie ma czego wyrównywać. Więcej nie znaczy lepiej.
• Mylenie suplementu z testosteronem na receptę. Nie są równoważne, a terapia na receptę wymaga monitorowania, którego suplement nie zapewnia.